Nau mai ki Te Wiki o te Reo Māori 2026!
Ko te Wiki o te Reo Māori nei tētehi wiki motuhake ki a au, nā te mea kātahi anō ka whakaputa i taku kohinga pakipoto hou, i a Waka Aroha (Te Whare Tā o Waipapa Taumata Rau, $35). Te āhua nei, koia nei te kohinga pakipoto tuatahi mā te hinga pakeke ka tuhia katoatia ki te reo Māori.
Mā ngā arero reo Māori katoa te pukapuka nei. Heoi ko taku tino aronga ko ngā tauira e āhua mōhio ana ki te reo Māori.
Ko taku whāinga he waihanga i ngā pakipoto o nāianei e ngahau ai ngā rangatahi me ngā tauira pakeke e takahia ana i te ara o te reo. Waihoki, i hiahia au kia whakangāwari i te whakatakotoranga o ngā kupu kia māmā ai te pānui.
Nō reira, ka whai ngā pakipoto i te raupapatanga wā, ā, he kōrero manga-tahi hoki. E nui ana ngā kōrerorero hei anga whakamua i te paki. He kupu āpiti kei raro iho i te whārangi hei whakamārama i ngā kupu e whakararu ana i te kaipānui.
Nā, anei te takenga mai o taua pukapuka. Mai, mai he wahine e tino ngākaunui ana ki te pānui pukapuka, ki te tuhituhi kōrero hoki, ā, i whakangungu au hei kairīpoata. I ū taku ako i te reo i ōku tau e 30, ā, i a au e whakapakari ana i ōku pūkenga, i rapu au i ngā pukapuka e pai ai mā ngā tauira tonu. He ruarua noa iho ngā pukapuka e pēnei ana mā te hunga e āhua mōhio ana ki te reo. Hōhā tahi!
I ōku whā tekau tau, i te tau 2016, i whai au i tētehi akoranga tuhituhi ki Te Wānanga Aronui o Tāmaki Makau Rau, ā, te pai hoki o taua wheako. I ara ake te whakaaro tērā pea māku ngā pakipoto e tuhi hei āwhina i ētehi atu o Ngāi Pīkoko ki te reo rangatira pēnei i a au. I te tau 2017, i tuku taku pakipoto tuatahi ki te whakataetae Pikihuia. Anana i tāia ki te pukapuka Huia Short Stories 14! Kātahi te whakatenatena ko tērā, ā, i tuhituhi tonu au. Ko Waka Aroha te hua.
Heoi, he ruarua noa iho tonu ngā tuhinga auaha pukapuka i te reo Māori mā te hunga rangatahi, hunga pakeke hoki. Tekau tau ki muri nei, nōku e rapu ana i ngā pukapuka i te reo hei pānuitanga māku, i kite ake au ka whakaputaina e Te Tāhūhū o te Mātauranga ngā pakimaero taketake mīharo ka tuhia tuatahitia ki te reo Māori mā ngā tauira o ngā kura kaupapa Māori me ngā wharekura. Engari tonu e wātea noa ana aua rauemi ki ngā kaiako anake mā te pae tukutuku Down The Back of the Chair.
Kātahi rā! Heoi, i ētahi wā puta mai ai aua pukapuka ki roto i ngā toa hokohoko, i TradeMe, ā, ka hokona wawetia e au. I te wā i tonoa au kia tuhia tēnei hau ētita, i puta mai te whakaaro kia tuku pātai pēnei ki te Tāhūhū o te Mātauranga: He aha aua rauemi mīharo e kore ai e wātea ki tāngata kē?
I kī mai a Antony Harvey, ko ia te kaiwhakahaere matua, whakahaere pakihi, Te Poutāhū, ki te Tāhūhū o te Mātauranga, me matua whakapau te pūtea mō ngā pukapuka reo-Māori taketake i ngā tauira o ngā kura kaupapa Māori, wharekura hoki. Āe, e tika ana tēnā.
Heoi, i kī mai hoki a Antony Harvey e mōhio ana Te Tāhūhū o te Mātauranga ki te hiakai o ngā tauira o waho o te mātauranga whakature ki ngā pukapuka reo Māori, me te aha, kei te wātea haere ētehi o āna pukapuka ki te hunga tūmatanui hei pānuitanga mā rātou. Hurō! Nō reira, kei raro iho ngā hononga ki ngā kete pakipoto e rua. Mā ngā kaiako tonu te nuinga o ngā rauemi o roto, heoi, i reira tonu ngā pukapuka e wātea ana ki te katoa.
Rārangi Pukapuka: E nui ana ngā kōrero auaha, kōrero pono i konei. Ko te kohinga pai rawa atu ki a au ko Te Wharekura, 1960-2012. E aro ana aua pukapuka ki ngā tau 11-13. Nā ngā kaituhi rongonui kua ngaro ki te pō ētehi o ngā pakipoto, pēnā i a Hirini Moko Mead rātou ko Katerina Te Heikōkō Mataira ko Meri Penfold. Tāpiri atu ki tērā, he ātaahua ngā mahi toi kei ētehi o ngā pukapuka o ngā tau 60.
Te Aho Ngārahu: He kohinga kōrero ā-iwi tēnei kia mōhio ai ngā tauira ki ngā kōrero o tō rātou ake rohe. Nō te tau 2017 te kohinga nei tīmata ai, nō reira e nui ana ngā kiriata me ngā kōrero taupānga.
Tae ana ki tēnei wai, ko te kōrero taupānga pai rawa atu ki a au ko Te Pura, he pūrākau tēnā e pā ana ki te taniwha o te awa o Wairoa i tō Ngāti Kahu tirohanga. He rawe te puoro, te toi ataata hoki ki roto i te kiriata.
Tāpiri atu ki tēnā, he kēmu kimi kupu ki roto i te taupānga, ā, he paku patapatai kia whakamātautau ai i tō māramatanga ki te pūrākau.
Kia reka te pānui!
Nā, Atakohu
