Nau mai, Te Wiki o te Reo Māori 2025!
‘Ka ora taku ngākau i te mōhio e tino ora ana te mātātuhi Māori i ngā kaupapa maha a ngā kaituhi Māori...’ Ka takoto i a Hēmi Kelly, i tana hau ētita motuhake kua tuhia hei whakanui i Te Wiki o te Reo Māori, ōna whakaaro mō te mātātuhi Māori e puāwai haere nei.
Ko Te Wiki o te Reo Māori te wā e whakanui ngātahi ai te motu i tō tātou reo, i te reo o tēnei whenua. He rawe ki a au te kite i te urunga mai o ngā rāngai katoa ki te hāpai i te kaupapa nei. Pēnei i a Kete Books, kua tono mai anō i ahau hei hau ētita. I tēnei tau, i waimarie ahau ki te whakawhiti kōrero ki a Airana Ngarewa. I kōrero māua mōna, mō āna mahi me tāna pukapuka hou, The Last Living Cannibal. E whakamīharo ana ahau ki a ia, nā te mea nāna anō i whakatakoto tana wero kia oti i a ia ngā pukapuka e toru i roto i ngā tau e toru. Ko taku pātai ki a ia, he aha kei tua? Ko tāna, kia rima i roto i ngā tau e rima. Ka mau te wehi!
E kitea ana i āna pukapuka tētahi kaupapa e whāia ana e ētahi atu kaituhi Māori hoki, arā, ko te whakamahi i te pakimaero hei ara e kawea ai ā tātou kōrero tuku iho, kia kore ai e ngaro i ngā whakatupuranga o nāianei.
LR.jpg&w=1920&q=75)
I tēnei tau anō, i tonoa ngā ākonga o Te Uru Karaka ki te arotake i ētahi pukapuka mā ngā tamariki. Ko te mea ātaahua ki a au, i tuhia ā rātou arotake ki te reo Māori, ā, nāku i whakapākehā. He tohu tēnei e tino ora ana te reo i waenga i ngā tamariki, ā, kei te hiahiatia ngā pukapuka reo Māori hei pānui mā rātou. Koirā pea ka noho hei whāinga māku ā tōna wā.
Mō te hunga e ako ana i te reo, kua puta mai tētahi pukapuka hou hei āwhina i te hunga e whai ana kia tika te reo, arā, He ara whakamārama ki ngā tūmahi Māori nā Hone Morris. I māmā taku tuhi arotake mō taua pukapuka nā taku kaingākau ki te wetereo, ā, ko Hone hoki tētahi o ōku kaiako i te whare wānanga. He tohu tēnei i te tata o te hapori kōrero Māori, me te āhua hoki o tā tātou mahi tahi kia tutuki pai ai ngā kaupapa.
Hei whakakapi i tēnei tau, i whakamāoritia e au te arotake a Savannah Patterson mō te pukapuka Short | Poto. He kohinga paki poto tēnei, ā, kei roto hoki he toikupu, kotahi rau katoa.
Ko ēnei katoa ngā tohu e kitea ai te ora o te mātātuhi Māori i ēnei rā. Kei roto i aua kaupapa ngā momo tuhituhi rerekē: he pakimaero e ū ana ki ngā take tūturu, kua tuhia ki te reo Ingarihi engari he hītori Māori, he maha hoki ngā kupu Māori kei roto; he pukapuka mā ngā tamariki me te rangatahi, he reo Māori katoa; he pukapuka wetereo, he reorua katoa; me tētahi kohinga paki poto me ngā toikupu.
.jpg&w=1920&q=75)
E rua ngā pukapuka e puta mai ana, e tāria ana e au. Ko tētehi nā tētahi o ōku iho pūmanawa i roto i ngā mahi whakamāori, arā, nā Te Haumihiata Mason, ko tāna whakamāoritanga o Matapēhi nā Hakipea. Koinei te taumata o ngā mahi whakamāori.
Ko tērā atu, ko ngā kōrero mō Te Kooti me ana kupu, he mea tuhi nā Tā Pou Temara, arā, ko Te Āhua o ngā Kupu Whakaari a Te Kooti. He titiro tēnei ki ngā hītori o te motu nei kāore i te mōhiotia whānuitia.
Ka ora taku ngākau i te mōhio e tino ora ana te mātātuhi Māori i ngā kaupapa maha a ngā kaituhi Māori, ā, kāore he take e kore ai e puāwai tonu hei ngā tau e tū mai nei.
Nā Hēmi Kelly.